راهنمای کامل تشخیص خرابی سخت‌افزاری موبایل از روی جریان‌کشی

بسیاری از تعمیرکاران موبایل و تبلت هنگام تعمیر گوشی خاموش، اول از همه به جریان‌کشی دستگاه روی منبع تغذیه دیجیتالی دقت می‌کنند. با تفسیر درست این عدد، می‌شود پیش از باز کردن برد هم حدس نسبتاً دقیقی از قطعه‌ی معیوب زد. ابزارهایی که لازم دارید - منبع تغذیه دیجیتالی (Power Supply) برای اندازه‌گیری دقیق جریان و ولتاژ - مولتی‌متر برای تست مقاومت، خازن، دیود و ترانزیستور و بررسی ارتباط بین دو نقطه (نوع دیجیتال یا آنالوگ) - سیم قلع‌کش برای رفع اتصالی و قلع‌مردگی بین پایه‌ها - گیره کار برای تثبیت برد روی میز کار هنگام تعویض قطعه - دستگاه لوپ برای بزرگ‌نمایی و بررسی دقیق قطعات ریز - دستگاه اولتراسونیک برای شست‌وشوی برد - نقشه‌ی مادربرد گوشی مورد نظر (اغلب این نقشه‌ها به‌صورت فایل در وب موجود است) سه حالت جریان‌کشی در گوشی خاموش جریان‌کشی گوشی‌های خاموش را می‌توان به سه دسته تقسیم کرد: 1. حالت بدون جریان‌کشی 2. حالت جریان‌کشی زیر 0.10 آمپر 3. حالت جریان‌کشی بالا ۱. حالت بدون جریان‌کشی - ابتدا مسیر کانکتور باتری تا آی‌سی تغذیه را بررسی کنید؛ شارژر را وصل کنید، اگر گوشی شارژ می‌شود و LCD نشانگر شارژ را نشان می‌دهد، کلید پاور و مسیر آن تا آی‌سی پاور (x on power) را با مولتی‌متر تست کنید. - اگر شارژر وصل شد ولی ولتاژ خروجی کانکتور باتری صفر بود، ابتدا پایه‌های کانکتور را از نظر قطعی بررسی کنید، سپس مسیر تا آی‌سی تغذیه را تست کنید. اگر مسیر سالم بود، آی‌سی تغذیه را ریبال و در نهایت تعویض کنید. - نرسیدن ولتاژ 2.8 یا 2.5 ولت (بسته به مدل) به کریستال اصلی هم می‌تواند علت باشد؛ این ولتاژ توسط آی‌سی تغذیه تأمین می‌شود. - خرابی کریستال اصلی: اگر کریستال اتصال کوتاه باشد، این ولتاژ از آی‌سی تغذیه صفر می‌شود. برای تست، به‌محض فشردن کلید پاور باید حتی برای چند لحظه هم که شده ولتاژ مذکور روی ورودی کریستال ظاهر شود؛ در غیر این صورت آی‌سی تغذیه خراب است. بهترین روش تست کریستال، استفاده از اسیلوسکوپ است. نکته: در برخی سری‌ها جریان صفر می‌تواند صرفاً به دلیل مشکل نرم‌افزاری باشد. برای اطمینان، شارژر را وصل کنید؛ اگر گوشی شارژ شد ولی علامت شارژ را نشان نداد، احتمالاً مشکل نرم‌افزاری است و باید فلش شود. شارژ بدون علامت شارژ می‌تواند سخت‌افزاری هم باشد. ۲. جریان‌کشی کمتر از 0.10 آمپر در این محدوده (معمولاً بین 0.01 تا 0.10 آمپر)، تعمیر می‌تواند نرم‌افزاری یا سخت‌افزاری باشد. اولین گزینه، عملیات فلش است. اگر هنگام وصل کردن گوشی به باکس با مشکل عدم بوت مواجه شدید، این موارد را بررسی کنید: - سلامت کابل و تمیزی محل اتصال پین‌های فلش - ارتباط مسیر BSI کانکتور باتری تا برد و تا آی‌سی پاور - رسوب، کثیفی یا قلع‌مردگی (لحیم سردی) روی برد - سلامت ESD مسیر سوکت USB (چون در بسیاری از مدل‌ها مسیر USB با پین‌های فلش مشترک است، خرابی این ESD باعث عدم بوت می‌شود؛ در برخی گوشی‌های جدید این دو مسیر ESD مجزا هستند) - سلامت کریستال اصلی، به‌خصوص در صورت آب‌خوردگی یا ضربه شدید - ولتاژ رگولاتور تغذیه CPU (معمولاً Vcore حدود 1.35 ولت که توسط آی‌سی تغذیه یا رگولاتور SMPS تأمین می‌شود) - خروجی‌های آی‌سی تغذیه مثل Vaux، Vana، Vcore و Vio راهنمای مقدار جریان‌کشی: - جریان 0.01 آمپر: اغلب خرابی از کریستال اصلی یا CPU است (گاهی از آی‌سی فلش یا SMPS). - جریان 0.02 آمپر با ولتاژهای خروجی سالم از آی‌سی تغذیه: معمولاً لحیم سردی روی آی‌سی فلش یا CPU است؛ با ریبال این دو معمولاً حل می‌شود. - جریان 0.05 آمپر: بیشتر اوقات مشکل نرم‌افزاری است و باید ابتدا فلش شود. اگر جواب نگرفتید، کریستال ساعت RTC با فرکانس 32.768kHz را بررسی و در صورت نیاز تعویض کنید. اگر ولتاژ 0.5 ولت روی کریستال ساعت بود ولی سیگنال 32.768kHz دیده نشد، خرابی از خود کریستال است؛ اگر اصلاً ولتاژ هم دیده نشد، مشکل از آی‌سی تغذیه است. - جریان که به 0.10 آمپر می‌رسد و سپس صفر می‌شود یا ثابت می‌ماند: اغلب نرم‌افزاری است؛ قبل از هر اقدامی گوشی را فلش کنید. اگر نرم‌افزار جواب نداد، ابتدا کابل و اتصال سریال را بررسی و بعد سراغ سخت‌افزار بروید (معمولاً بخش کنترل، بدون آن‌که لزوماً CPU یا فلش سوخته باشند). - جریانی که کشیده و ثابت می‌ماند: نشانه‌ی قلع‌مردگی در مدار یا خرابی کریستال‌ها (ساعت یا اصلی) است. ۳. جریان‌کشی بالا (Shorting) اگر بدون فشردن کلید پاور و فقط با وصل شدن به منبع تغذیه، گوشی جریان بکشد و معمولاً همراه با خاموش‌شدن دستگاه باشد، به این حالت Shorting می‌گویند. در بیشتر موارد اتصالی در قطعاتی است که مستقیم از برق مثبت باتری تغذیه می‌شوند. علل رایج: - آب‌خوردگی شدید: بهترین راه، باز کردن کامل گوشی و بازرسی دقیق سوکت‌های شارژ، LCD و فلت‌ها از نظر اتصالی و سولفاته‌شدگی است. شست‌وشو با اولتراسونیک یا تینر معمولاً جریانکشی را صفر می‌کند. اگر برطرف نشد، آی‌سی‌های مشکوک را یک‌به‌یک جدا کرده و هر بار جریان‌کشی را تست کنید تا قطعه‌ی مقصر پیدا شود. - فشار و جریان اضافی روی مدار: هر قطعه ظرفیت مصرفی مشخصی دارد؛ اگر ولتاژ بیشتری نسبت به ظرفیت آن وارد شود، قطعه می‌سوزد. مثلاً اگر کنترل‌کننده‌ی ولتاژ شارژر به‌جای 7.5 ولت چیزی حدود 12 ولت خروجی دهد، دیود زنر مسیر شارژ (با ظرفیت معمول 9 ولت) آسیب می‌بیند و اتصالی می‌کند. اگر جریان‌کشی قبل از زدن کلید پاور 0.10 آمپر بود و با فشردن کلید پاور بالاتر رفت، معمولاً عیب از IC PA است (چون هم‌زمان با استارت‌آپ، مدار آنتن هم در حال جست‌وجوی شبکه است و PA بیشترین جریان را می‌کشد). اگر جریان بعد از فشردن کلید پاور هیچ تغییری نکرد، احتمال خرابی آی‌سی تغذیه بالاست. روش پیدا کردن قطعه‌ی اتصالی گوشی‌هایی که پیش از پاور جریان‌کشی بالا دارند: با وصل به منبع تغذیه، قطعه‌ی خراب داغ می‌کند؛ با لمس قطعات، قطعه‌ی داغ را پیدا و از برد جدا کنید و دوباره جریان را تست کنید. اگر صفر شد، همان قطعه را تعویض کنید. اگر کم شد ولی صفر نشد، قطعات وابسته به آن را با اهم‌متر تست و تعویض کنید. اگر گوشی جریان‌کشی بالا دارد ولی هیچ قطعه‌ای داغ نمی‌کند، احتمالاً اتصالی مربوط به لایه‌های داخلی برد است که چاره‌ی زیادی ندارد. گوشی‌هایی که جریان‌کشی آن‌ها زیر 0.15 آمپر است: برخی آی‌سی‌ها به‌خاطر مصرف بالا مستقیم از باتری تغذیه می‌شوند و در مسیرشان از یک کوئل به‌عنوان ضربه‌گیر استفاده شده. با کمک نقشه، کوئل مسیر برق ورودی به آن آی‌سی را پیدا و جدا کنید، سپس دوباره جریان را تست کنید. صفر شدن جریان یعنی همان آی‌سی خراب است. قطعاتی که زودتر از بقیه خراب می‌شوند: خازن‌های الکترولیت (با قطب مثبت و منفی) و خازن‌های با ظرفیت زیر 4.7 میکروفاراد (به‌خصوص 1 میکروفاراد) نسبت به بقیه‌ی خازن‌ها راحت‌تر آسیب می‌بینند. عیب‌یابی مشکلات رایج دیگر بر اساس همین منطق مشکلات شارژ نشدن - ولتاژ خروجی صفر است: کانکتور شارژ، فیوز بخش شارژ، سلف مدار شارژ، دیود مدار شارژ و IC کنترل شارژ را به ترتیب بررسی کنید. - ولتاژ خروجی وجود دارد ولی مقدار آن صحیح نیست: اگر کمتر بود، برد را با اولتراسونیک بشویید و مسیر و IC کنترل شارژ را چک کنید. اگر بیشتر بود، سراغ IC منبع تغذیه بروید. - ولتاژ خروجی طبیعی است ولی نشانه‌ی شارژ روی صفحه دیده نمی‌شود: از نظر نرم‌افزاری بررسی کنید و مقاومت NTC مسیر Btemp باتری را چک کنید (در برخی گوشی‌ها قطعی پایه‌ی BSI کانکتور باتری هم همین حالت را ایجاد می‌کند). مشکلات تصویر محل و مسیر اتصال LCD به برد (پدی یا فلت)، سلامت خود LCD، فیلترهای ESD مسیر نمایشگر و در موارد نادر خرابی CPU را بررسی کنید. عدم شناسایی سیم‌کارت کانکتور و پایه‌های سیم‌کارت، فیلتر ESD مربوطه و مسیرش تا کانکتور، و IC منبع تغذیه را بررسی کنید. عدم کارکرد ویبره خود ویبراتور، محل اتصال آن به برد، درایور مربوطه، مسیر تغذیه (به‌خصوص بعد از آب‌خوردگی که سلف‌های این مسیر آسیب می‌بینند) را چک کنید. مشکلات صدا قطع شدن صدای زنگ: منوی گوشی، بازر زنگ، محل و مسیر اتصال آن به برد و آمپلی‌فایر صوت مربوطه را بررسی کنید. عدم ارسال صدا (میکروفن): قبل از باز کردن گوشی با هندزفری تست کنید؛ اگر با هندزفری صدا ارسال می‌شود، میکروفن و مسیر/فیلتر ESD آن را بررسی کنید؛ اگر با هندزفری هم صدا ارسال نمی‌شود، هندزفری و محل اتصالش را چک کنید. خاموش شدن گوشی هنگام زنگ خوردن این یکی از مشکلات رایجی است که هم تعمیرکاران و هم کاربران عادی با آن مواجه می‌شوند. اگر کاربر عادی و غیرحرفه‌ای هستید، توصیه می‌کنیم برای این مورد حتماً به یک تعمیرگاه معتبر مراجعه کنید. روش عیب‌یابی: 1. قبل از هر چیز از سالم بودن باتری و کانکتور آن مطمئن شوید (ترجیحاً با یک باتری نو تست کنید). 2. دستگاه را با منبع تغذیه روشن کنید و جریان‌کشی را از حالت روشن‌شدن تا حالت استندبای زیر نظر بگیرید؛ در حالت استندبای معمولاً باید 0.00 تا 0.01 آمپر باشد. 3. ماژول و کادر آنتن را از نظر اتصالی و سلامت بررسی کنید. 4. در بسیاری از موارد، آی‌سی PF آسیب دیده است؛ با ریبال یا رفع قلع‌مردگی امتحان کنید و در نهایت در صورت نیاز تعویض کنید. 5. ویبره یا اسپیکر هم می‌تواند در لحظه‌ی زنگ‌خوردن باعث افت ولتاژ و قطعی شود؛ آن‌ها را موقتاً از مدار جدا کرده (یا به‌صورت نرم‌افزاری غیرفعال کرده) و دوباره تست کنید. نکته‌ی امنیتی: در تمام مراحل بالا از هرگونه لحیم‌کاری اضافی یا دست‌کاری نسنجیده روی مسیر اتصالات خودداری کنید؛ یک اتصال ناخواسته می‌تواند خرابی را گسترش دهد.